مطالعه تنوع ژنتیکی و ردیابی منشا اسب عرب
بسیار خرسندم که افتخار همکاري با اساتید برجسته از دانشگاه هاي مختلف (کرنل، فلوریدا و کنتاکی آمریکا، وین استرالیا، قطر، لهستان و …) را در داشتم و توانستم نمونه اسب هاي عرب ایرانی (اصیل) را وارد این پروژه جهانی کنم تا با بهترین اسب هاي عرب در دنیا مورد مقایسه قرار گیرند.
براي انجام این پروژه ٣٧٨ راس اسب عرب از ١٢ کشور آمریکا، قطر، امارات متحده عربی، لهستان، ایران، مصر، اردن، کویت، انگلیس، استرالیا، دانمارك، و کانادا جمع آوري که با ٤٣٥ راس اسب از ١٨ نژاد دیگر (از جمله نژادهاي ایرانی ترکمن، دره شور، کرد و کاسپین) مورد مقایسه قرار گرفت. نمونه اسب هاي عرب ایرانی در این پروژه از ٥٦ باشگاه و مجموعه پرورشی از استان هاي خوزستان، یزد، البرز، اصفهان، کرمان با تحقیق و وسواس بسیار بالا بر روي شجره آنها توسط بنده انتخاب و به کشور آمریکا برده شد.
جا دارد که از تمام دوستان، عزیزان و فعالان و پرورش دهندگان این نژاد که مرا در این مهم یاري کردند قدردانی نمایم. لازم به ذکر است که در این پروژه جهانی و در مقاله اي که به چاپ رسیده از زحمات خانم قره گوزلو یاد شده و بنده شخصا از زحمات ایشان جهت ثبت بین المللی این نژاد در دنیا تشکر و یاد نمودم.
در این تحقیق از جدیدترین روش ها و تکنولوژِهاي علم ژنتیکی (هول ژنوم و SNP chip ) استفاده شد که هزینه بسیار بالایی داشت و اسپانسر مالی آن کشورهاي قطر و آمریکا بود. براي شروع پروژه، اطلاعات شجره ثبت شده تمامی اسب هاي عرب به شکل یکجا از تمام استادبوك ها جمع آوري شد که این اطلاعات کمک بسیار زیادي در طبقه بندي اسبها بر اساس کشوري که از آن منشا گرفته اند داشت.
یکی از مهمترین خروجی هاي علمی این پروژه چاپ مقاله اي در یکی از بهترین ژورنال هاي علمی پژوهشی در دنیا (نیچر Scientific Report-Nature )بود که بنده و خانم دکتر الیسا با سهم مساوي نفرات اول این پروژه بودیم و پروفسور انتزاك (از دانشگاه کرنل آمریکا) و خانم دکتر بروکس (از دانشگاه فلوریدا آمریکا) از اساتید پر کار این پروژه بودند.
خلاصه ای از اهداف روند و نحوه انجام پروژه را با شما به اشتراک می گذارم
۱-منشا و ریشه اسب عرب در دنیا کدام منطقه و و جایگاه اسبهای اصیل عرب ایران کجاست؟
با توجه به اینکه اسب عرب یکی از قدیمیترین نژادهای اسب و طبق گزارشات واهو شجره آنها در حداقل ۸۲ کشور در جهان ثبت و گزارش شده یکی از اهداف این تحقیق مقایسه ژنتیکی اسبهای عرب در کشورهای مختلف و بررسی تنوع ژنتیکی در جمعیت های آنها و مهمتر از همه یافتن منشا ژنتیکی این نژاد بود.
در این مطالعه مشخص شد که تنوع ژنتیکی در اسب های عرب ایرانی بالاتر از سایر کشورها بود و بیشترین شباهت ژنتیکی را به اسب های عرب با منشا سوریه و بحرین .داشتند همچنین مشخص شد که منشا اسبهای عرب که موضوعی مورد بحث در دنیا است. خاورمیانه از جمله (ایران میباشد که در این میان اسبهای عرب ایرانی به دلیل بالا بودن میزان تنوع ژنتیکی (یکی از معیارهای نشان دهنده و تایید کننده منشا یک نژاد از وضعیت سلامت ژنتیکی خوبی برخوردار هستند و میتوانند برای بهبود ژنتیکی اسب های خالص مصری که هم خونی بالایی دارند مورد استفاده قرار گیرند.
2- کشف ژن مربوط به مورفولوژی صورت برای اولین بار در دنیا در اسب های عرب
اسبهای عرب امروزی (مدرن) دارای خصوصیات فنوتیپی منحصر بفرد و ث و شگفت انگیزی از قبیل شکل جذاب ،سر قوس فوق العاده صورت قوس گردن و دم گیری هستند اگرچه در بررسیهای انجام شده بر روی عکسهای موجود از سالهای اواخر ۱۸۰۰ و اوایل ۱۹۰۰، این صفات کمتر دیده شده است. این نشان میدهد که صفات مذکور مورد نظر پرورش دهندگان امروزی اسب عرب و به خصوص اسبهای شرکت کننده در مسابقات SHOW بوده و در طول سالیان سال تحت انتخاب بوده اند یعنی) با تلاقیهای برنامه ریزی شده صفات قوسی بودن ودم گیری و حتی نحوه اتصالات سر به گردن تغییرات چشمگیری داشته اند.
مطالعه بر روی اسب های SHOW نشان داد که ژنی که بر روی کروموزوم ۱۸ اسب قرار دارد ممکن است بر روی شکل خاص صورت در اسب عرب نقش داشته باشد اگرچه تایید این موضوع نیازمند تحقیقات بیشتری میباشد که در صورت تایید این امر اسب عرب می تواند به عنوان مدل ژنتیکی در تحقیقات مربوط به مورفولوژی جمجمه مورد استفاده قرار گیرد.
3- کشف ژن مربوط به عملکرد ورزشی اسب عرب
اسب های عرب از نظر مقاومت به گرما و برتری در رشته استقامت مشهور هستند و گزارش شده که این نژاد در کورس های با مسافت زیاد (long distance) شناخته شده هستند و میتوانند مسافت ۱۶۰ کیلومتر را در مدت زمان ۸ ساعت طی کنند اسب های عرب با توجه به محیط پرورشی آنها که همواره گرم و خشک بوده در طی زمان تغییراتی در ژنوم آنها ایجاد شده که منجر به دوام در این محیط و افزایش عملکرد ورزشی آنها در مسابقات استقامت شده است. در این پروژه و در مقایسه اسبهای عرب با نژادهای دیگر تروبرد، ترکمن، ایسلندی عرب های (کورسی ژنی بر روی کروموزوم ۱۶ در اسبهای عرب شناخته شد که تنها در این نژاد تحت انتخاب طبیعی بوده که ممکن است در این اثر نقش داشته باشد.
4-موضوع چالش برانگیز دیگر این تحقیق نقش سیلمی های تروبرد در شکل گیری اسب های عرب کورسی بود. آیا ارتباط ژنتیکی بین این دو وجود دارد؟
بخشی از این تحقیق بر روی اسبهای کورسی و SHOW که رکوردهای مسابقات آنها ثبت شده و و مورد اعتماد بود انجام شد این بخش شامل اسبهای عرب ایرانی نبود که نشان داد این دو دسته علاوه بر اینکه در دو رشته ورزشی جداگانه هستند از نظر ژنتیکی نیز در دو دسته قرار میگیرند و اسبهای کورسی به اسبهای تروبرد نزدیک هستند و دارای خط خونی تروبرد در ژنومشان می باشند. نزدیک بودن اسبهای عرب کورسی به تروبرد باعث شد که ادامه کار تحقیقاتی ما بررسی این موضوع باشد که آیا این تاثیر از طریق خط خونی پدری بوده و یا خیر؟ این بخش از مطالعه بر روی کروموزوم Y انجام و این مسئله تایید شد که بخش هایی از ژنوم سیلمی های تروبرد در اسبهای عرب کورسی مشاهده شد.
5- در مقایسه بین اسبهای عرب با تمامی دیگر نژادها چه ارتباط ژنتیکی با سایر نژادها وجود دارد؟ و آیا نژاد عرب در شکل گیری تروبرد نقش داشته است ؟
با مقایسه اسبهای عرب با تمامی ۱۸ نژاد دیگر مشخص شد که اسبهای عرب در دسته تقریبا جدایی نسبت به سایر نژادها قرار می گیرند به غیر از نژادهای کرد و دره شوری از ایران که نزدیکی ژنتیکی بیشتری به اسب های عرب داشتند.
در این مطالعه و برای اولین بار باور و ارتباطی که بین اسبهای عرب و تروبرد بود را به چالش کشیدیم
استفاده از اسب عرب در بهبود چندین نژاد برای بیش از ۱۰۰ سال است که پذیرفته و مورد بحث بوده است و یکی از این گفته ها تاثیر ۳ سیلمی عرب (BYERLEY TURK DARELY GODOLPHIN در شکل گیری نژاد تروبرد است که در قرن ۱۸ به کشور انگلستان وارد شدهاند و گفته شده این سه سیلمی بیشترین سهم را در خزانه ژنی اسبهای تروبرد دارند در این مطالعه مشخص شد که اسب عرب در شکل گیری نژاد تروبرد ممکن است جزیی باشد و این سه نریان دارای نژاد ناشناختهای غیر از عرب می باشند.
در پایان بر اساس تحقیقات چندساله که گوشه ای از آن را با شما به اشتراک گذاشتم میطلبد که توجه و سرمایه گذاری ویژه ای بر روی نژادهای ایرانی انجام شود و بر اساس علمی و ژنتیکی تلاقیهای اصولی تری در بین اسیداران برای هر نژاد خاص انجام شود و همانگونه که از نتایج جهانی اسب عرب بدست آمد اعتقاد دارم که نژادهای دیگر ما نیز پتانسیل های بسیار بالایی دارند و اگر سرمایه امکانات و شرایط همگی محیا باشد در آینده میتوان امیدوار بود که سایر نژادهای بومی ایرانی نیز در جهان شناخته شده تر و زمینه صادرات اصولی آنها محیا شود.
منبع : https://www.nature.com/articles/s41598-020-66232-1
ترجمه دکتر راحله صادقی
